Bilety do Graceland oraz inne przydatne informacje dla zwiedzających

Bilety do Graceland nigdy nie były specjalnie tanie, lecz po inwestycjach z lat 2016-2018 (notabene spóźnionych przynajmniej o 20 lat), drastycznie poszybowały w górę. Poniżej ich ceny i zakres dostępu dla zwiedzających przy zakupie online. Czy w sprzedaży bezpośredniej w Graceland są takie same, nie wiem. W każdym razie te online w stosunku do 2025 roku wzrosły średnio o 5 dolarów (od 3 do 10).

Najtańszy bilet kosztuje 53 dolary, najdroższy 260 dolarów. Jest pięć rodzajów (stopni) biletów, w zależności od dostępu do wybranych ekspozycji oraz dodatkowych usług lub atrakcji:

I.  ELVIS PRSLEY'S MEMPHIS

           53 $ ─ dorośli
           30 $ ─ dzieci (5-10 lat)

▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 
★ Dostęp do kompleksu rozrywkowego EPM
★ Dostęp do samolotów Elvisa Custom Jets
▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 

II.  ELVIS EXPERIENCE

           85 $ ─ dorośli
           49 $ ─ dzieci (5-10 lat)

▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 
★ Dostęp do kompleksu rozrywkowego EPM
★ Dostęp do samolotów Elvisa Custom Jets
▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 
★ Samodzielna wycieczka po rezydencji Graceland
▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 

III.  ENTOURAGE VIP

           148 $ ─ wszystkie grupy wiekowe

▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 
★ Dostęp do kompleksu rozrywkowego EPM
★ Dostęp do samolotów Elvisa Custom Jets
▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 
★ Samodzielna wycieczka po rezydencji Graceland
▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 
★ Dostęp do prywatnej wystawy VIP
★ Pamiątkowa odznaka VIP
▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 
★ Dostęp do rezydencji Front-of-the-Line
▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 

IV.  ULTIMATE VIP

           240 $ ─ do 13:30 z posiłkiem (wszystkie grupy wiekowe)
           215 $ ─ od 13:30 bez posiłku (wszystkie grupy wiekowe)

▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 
★ Dostęp do kompleksu rozrywkowego EPM
★ Dostęp do samolotów Elvisa Custom Jets
▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 
★ Dostęp do prywatnej wystawy VIP
★ Pamiątkowa odznaka VIP
▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 
★ Pokaż i opowiedz o artefaktach Elvisa
★ Ekskluzywna okazja do zrobienia zdjęć VIP
★ Wycieczka po rezydencji Graceland z przewodnikiem ekspertem
▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 

V.  ARCHIVES UVIP

           260 $ ─ do 13:30 z posiłkiem (wszystkie grupy wiekowe)
           235 $ ─ od 13:30 bez posiłku (wszystkie grupy wiekowe)

▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 
★ Dostęp do kompleksu rozrywkowego EPM
★ Dostęp do samolotów Elvisa Custom Jets
▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 
★ Dostęp do prywatnej wystawy VIP
★ Pamiątkowa odznaka VIP
▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 
★ Pokaż i opowiedz o artefaktach Elvisa
★ Ekskluzywna okazja do zrobienia zdjęć VIP
★ Wycieczka po rezydencji Graceland z przewodnikiem ekspertem
▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 
★ Wycieczka po archiwach Graceland z przewodnikiem ekspertem
★ Pytania i odpowiedzi z archiwistami Graceland
▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ ▬ 

Zniżki dla dzieci w wieku od 5 do 10 lat są dostępne tylko w dwóch najtańszych opcjach biletowych (I. ELVIS PRSLEY'S MEMPHIS i II. ELVIS EXPERIENCE).

Jeśli chodzi o podawany hasłowo zakres jaki obejmują, nie wszystko jest dla mnie jasne, lecz nigdzie nie zostało to doprecyzowane (opisane). W każdym razie wszystkie wersje biletów obejmują dowóz busikiem. Warto tutaj podkreślić ciekawą opcję - w dniu, na który mamy wykupiony bilet, możemy wielokrotnie wchodzić i wychodzić:

"Jeśli kupiłeś bilet, który zawiera Memphis Elvisa Presleya, masz dostęp do przyjazdu i wyjazdu z kompleksu tyle razy w dniu wycieczki, ile chcesz".

Chodzi o "★ Dostęp do kompleksu rozrywkowego EPM", mamy go we wszystkich pięciu rodzajach biletów. A dla tych, którzy chcieliby zwiedzać kilka dni pod rząd, są specjalne zniżki, ale tylko do trzech kolejnych dni:
─ 1 dodatkowy dzień: $19 dorośli, $9.60 dzieci (w wieku 5-10 lat);
─ 2 dodatkowe dni: $31 dorośli, $16 dzieci (w wieku 5-10 lat);
─ 3 dodatkowe dni: $41 dorośli, $21 dzieci (w wieku 5-10 lat);

UWAGA - z moich obserwacji wynika, że ceny biletów drożeją co roku. Ceny z 2026 roku możecie sobie porównać z cenami z 2025 roku na zdjęciach biletów poniżej.

Grafika przedstawiająca bilety wstępu do Graceland w 2025 roku (zakup online)

Grafika przedstawiająca bilety wstępu do Graceland w 2026 roku (zakup online)

WAŻNE DLA ZWIEDZAJĄCYCH

Graceland można zwiedzać codziennie w godzinach od 9:00 do 16:00. Obiekt jest zamknięty w Święto Dziękczynienia* oraz w Boże Narodzenie (25 grudnia), a w Wigilię (24 grudnia) jest czynny krócej, do 14:00.

* Święto Dziękczynienia w Stanach Zjednoczonych obchodzi się zawsze w czwarty czwartek listopada. Oznacza to, że najwcześniej może wypaść 22 listopada, a najpóźniej 28 listopada.

Zwiedzanie samolotów Elvisa zaczyna się godzinę później, od 10:00.

UWAGA - WSTĘP WOLNY NA GRÓB ELVISA!

Rzecz, o której mało kto wie, mianowicie grób Elvisa można odwiedzić BEZPŁATNIE (za darmo) rano, w godzinach 7:30–8:30. Jak podaje Graceland "tylko w celu cichego pomedytowania przy grobie artysty".

* * *

Od 2026* roku oprócz pięciu wariantów biletowych weszła opcja specjalna "Presley for a day tour".

"Nowa wycieczka Presley for a Day Tour, po raz pierwszy od otwarcia dla zwiedzających, zapewnia dostęp do niektórych miejsc rodziny Presley na terenie Graceland. Goście będą mieli okazję cieszyć się przejażdżkami wózkiem golfowym po terenie posiadłości, sesją zdjęciową z koniem, spacerem z przewodnikiem po przednim pastwisku, ekskluzywną kolacją w nowo wyremontowanym Moriah's House, gdzie z tylnego pastwiska roztaczają się oszałamiające widoki na krajobraz Graceland".

* Tak wynika z opisu na stronie, ale w nazwach zdjęć z jednej z takich wycieczek jest data 4 października 2024 roku, więc nie wiem jaka jest prawda.

Wycieczka Presley for a Day kosztuje 6 000 dolarów (4 800 funtów) dla grupy do czterech osób, w tym osobistego przewodnika, wizyty w rezydencji po godzinach oraz torby z gadżetami o wartości 450 dolarów. Dostępne są tylko dwie grupy wycieczkowe (łącznie 8 osób) dziennie. Wycieczka Presley for a Day to 7-godzinne doświadczenie dla grupy do 4 osób (dostępne 2 grupy wycieczkowe dziennie), które obejmuje:

Spersonalizowana usługa concierge:
Concierge współpracuje z gośćmi, aby zaplanować ich doświadczenie przed przyjazdem.

Osobisty przewodnik:
Goście mają własnego przewodnika przez cały czas trwania podróży.

Wycieczki z przewodnikiem:
Wycieczki po kompleksie rozrywkowym Elvisa Presleya w Memphis oraz Elvis' Airplanes z ich dedykowanym przewodnikiem, a także ekskluzywne okazje do zdjęć i specjalne doświadczenia z artefaktami w białych rękawiczkach.

Transport wózkiem golfowym:
Goście są obwożeni po posiadłości Graceland wózkami golfowymi przez przewodnika i utrzymywani na plenerze terenów rezydencji.

Wycieczka po stajni Graceland i doświadczenie jeździeckie:
Zwiedzanie stajni Graceland, a następnie spacer z przewodnikiem przez przednie pastwisko Graceland, zdjęcie z koniem w tle Graceland Mansion, a także przejażdżka wierzchem dla chętnych (jeśli spełniają wymagane kryteria - wiek: 18-75; wzrost: minimum 127 cm; waga: maksymalnie 90 kg).

Dostęp do domu Moriah:
Położony na pastwisku Graceland, goście mają dostęp do tej nowo odrestaurowanej przestrzeni, aby odpocząć i cieszyć się kolacją oraz podziwiać piękne widoki na Graceland Mansion i okoliczne tereny. Nazwany na cześć kucyka Lisy Marie, który kiedyś tu mieszkał, Moriah's House został zaprojektowany wyłącznie na potrzeby tej prestiżowej trasy.

Podwyższone doświadczenie kulinarne:
Ekskluzywny posiłek w Moriah's House przy jednoczesnym podziwianiu zachwycających widoków na Graceland z zamkniętego tarasu. Od ulubionych południowych dań BBQ po wykwintne przysmaki – to ekskluzywne doświadczenie kulinarne zostanie dostosowane do preferencji gości.

Doświadczenia z Graceland Archives:
Zajrzyj się w archiwalne prace, które dzieją się za kulisami w Graceland. Niezależnie od tego, czy chodzi o prace konserwatorskie przy jednym z olśniewających kombinezonów Elvisa, czy katalogowanie jednego z ponad 90 000 zdjęć, goście będą mogli zajrzeć od środka na to, co jest potrzebne, by zachować wszystkie królewskie rzeczy.

Wycieczka po rezydencji Graceland po godzinach pracy:
Po posiłku goście mogą odbyć wycieczkę z przewodnikiem po ukochanej rezydencji Elvisa w Graceland Mansion, oferując ekskluzywne sesje zdjęciowe i doświadczenia z białymi rękawicami.

Ekskluzywna torba z gadżetami:
Wartość przekraczająca 450 dolarów, każdy gość otrzyma torbę z przedmiotami wyłącznie dla gości Presley for a Day Tour.

Dodatkowo każdy gość wycieczki Presley for a Day Tour podpisze Księgę Gości.

Jedna rzecz jest tu niejasna. Wycieczka trwa od 11:00 do 18:00, czyli w godzinach otwarcia Graceland dla zwiedzających, a zwiedzanie domu w jej ramach, jak napisano, ponoć odbywa się już po godzinach dla publiczności. Ostatnia wycieczka w ramach tradycyjnych biletów wchodzi o 16:00, więc musieliby ich "wygonić" do 17:00.

Moriah's House to nowo odrestaurowany, ekskluzywny budynek położony na terenie pastwiska przy posiadłości Elvisa Presleya – Graceland w Memphis (Tennessee). Budynek został nazwany na cześć Moriaha – kuca Lisy Marie Presley, który dawniej mieszkał na tym wybiegu.

Wycieczka „Presley for a Day”: Miejsce to stworzono wyłącznie dla uczestników "ultra-ekskluzywnej wycieczki Presley for a Day Tour", w której może wziąć udział zaledwie 8 osób dziennie.

Wewnątrz znajduje się zamknięty taras, gdzie goście jedzą luksusowy obiad, podziwiając widok na rezydencję Graceland Mansion i otaczające ją błonia. Oprócz wizyty w Moriah's House, kosztująca 6 000 dolarów wycieczka obejmuje między innymi przejazdy wózkami golfowymi, sesję zdjęciową z końmi, prywatny wgląd do archiwów Elvisa oraz zwiedzanie posiadłości po godzinach zamknięcia dla zwykłych turystów.

Oglądaj wideo z Graceland Kliknij, aby otworzyć na Instagramie

Link: https://www.instagram.com/reel/C-8GMqvOkQX/

Moriah's House - kilka fotek plus klip na końcu którego znajduje się kilka fotek z jego budowy

Nie znalazłam ani jednego zdjęcia Moriah's House w internecie! Załączone zdjęcia są wygenerowane z tego klipu.

Ja sobie tego budynku nie przypominam, wydaje mi się, że został po prostu dopiero wybudowany. W jednym miejcu spotkałam informację (chyba na stronie Graceland właśnie), że była to stajnia Moriaha, kucyka Lisy Marie, która została odremontowana.

No właśnie - dołączam jeszcze jedno zdjęcie (to podwójne na samym dole), na którym wyraźnie widać, że tego budynku wcześniej tam nie było.

Posiłek na oszklonym tarasie w Moriah's House dla zwiedzających w ramach ekskluzywnej wycieczki "Presley for a Day" - fragment zastawionego stołu

P. S.
Grafiki po otwarciu w nowym oknie będzie można zobaczyć w większym rozmiarze.

Nowy mural w Elvis Presley Birthplace

W styczniu tego roku (2025), na jednej z zewnętrznych ścian należących do Elvis Presley Birthplace w Tupelo, zainstalowano nowy mural, autorstwa Betty Harper.

Jego autorka wykonała projekt, który później został odpowiednio powiększony, następnie przeniesiony na specjalne tapety przystosowane do oklejania murów. W związku z tym polemizowałabym czy jest to rzeczywiście mural, albowiem ten jest definiowany jako "rodzaj malatury, najczęściej monumentalne dzieło malarstwa ściennego", a w tym przypadku mamy do czynienia z tapetą. Aczkolwiek od jakiegoś czasu mamy tendencje do nazywania muralami wszelkich wielkoformatowych obrazów umieszczanych na ścianach niezależnie od tego, czy są to malunki, czy mechanicznie przytwierdzone plansze lub tapety ścienne.

W e-mailu, który otrzymałam z Elvis Presley Birthplace, Roy Turner mówi:

"Podczas styczniowych obchodów urodzin Elvisa Presleya ogłosiliśmy, że mural Betty Harper zostanie zainstalowany na betonowej ścianie w południowej części naszej posesji. Prace się rozpoczęły, a Betty Harper była przy nich obecna, aby zobaczyć, jak jej wizja staje się rzeczywistością w pełnym rozmiarze".

Mural przedstawia najważniejsze aspekty życia Elvisa Presleya w Tupelo, przed przeniesieniem się do Memphis w wieku 13 lat i 10 miesięcy. Dlatego mamy tu obrazki między innymi z tornada (jakie w 1936 roku nawiedziło Tupelo), domu towarowego Tupelo Hardware, (tu Gladys kupiła mu pierwszą gitarę), dzielnicy Shake Rag (zamieszkiwanej głównie przez czarną społeczność), szkoły gimnazjalnej Lawhon Elementary School, do której uczęszczał Elvis.

Aczkolwiek gdybym to ja była na miejscu Roya Turnera, nie zaakceptowałabym tego muralu dopóki nie zostałby urzetelniony. Mural kończy się zdjęciem gimnazjum Milam Junior High School, do którego uczęszczał Elvis (acz z pominięciem szkoły podstawowej Lawhon Elementary School), poprzedzonym fotografią z wkopywania kamienia węgielnego pod budowę ośrodka Elvis Presley Youth Recreation Center (oddanego do użytku w 1958 roku, później przemianowanego na Elvis Presley Youth Center), a także obrazkami z jego koncertu w Tupelo w 1956 roku (26 września, o godzinie o 14:30, na Tupelo Fairgrounds) - tym sposobem została zaburzona spójność chronologii.

Kolejny zarzut, to dziewięcioletni Elvis z gitarą zakupioną w Tupelo Harward. W ogóle nie jest do siebie podobny, powiedziałabym nawet, że jest wręcz rażąco niepodobny, a mimo to został umieszczony na pierwszym planie - to jego najbardziej wyeksponowany wizerunek na całym muralu.

Gdyby nie powyższe zastrzeżenia, byłoby to idealne miejsce wprowadzające lub podsumowujące dla wszystkich zwiedzających Elvis Presley Birtplace i Tupelo, którzy przyjechali tu śladami swojego idola, Elvisa Presleya.

Mural graficznie ilustrujący lata Elvisa Presleya w Tupelo - jego końcowy wygląd

Mural graficznie ilustrujący lata Elvisa Presleya w Tupelo - kilka ujęć z montażu muralu na ścianie

Dziewięcioletni Elvis z gitarą na muralu, który zupełnie nie jest do siebie podobny. Jak dla mnie to najbardziej irytująca część muralu obok zaburzonej chronologii

Artystka Betty Harper i dyrektor wykonawczy Elvis Presleya Birthplace, Roy Turner, rozmawiają o przeniesieniu koncepcji muralu do miejsca urodzenia w najnowszym odcinku "Tales from the Birthplace of the King"

Link: https://www.youtube.com/watch?v=iwKVcz-m15w

P. S.
Wszystkie zdjęcia po otwarciu w nowym oknie będzie można zobaczyć w większym rozmiarze.

Śladami Elvisa po Tupelo

Tupelo Convention & Visitors Bureau zorganizowało wycieczkę samochodową po miejscach w Tupelo, w których Elvis spędzał czas. Poniżej link do tej strony, gdzie możecie sobie prześledzić ofertę.

Link: https://www.tupelo.net/blog/elvis-driving-tour/

Trasa ta nie wyczerpuje miejsc związanych z Elvisem wartych zobaczenia. Podaje tylko te, które można zobaczyć nie wychodząc z auta. Czyli taka wersja dla leniwych, ograniczająca się tylko do budynków i obiektów widocznych z zewnątrz.

W rzeczywistości takich miejsc jest więcej. Informację o nich można znaleźć między innymi na stronie Elvis Presley Birthplace. Ja dodałam jeszcze trzy.

Poniżej mapka tej trasy samochodowej - u mnie w formie obrazu, ale na wspomnianej wyżej stronie w formie interaktywnej, gdzie naciśnięcie numeru na mapce przenosi na stronę danego obiektu.

Mapka z oznaczonymi miejscami, w których bywał Elvis Presley, po jakich prowadzi wycieczka samochodowa

1  Assembly of God Church
207 Adams Street - Tupelo, MS 38804

Assembly of God Church - Kościół Zgromadzenia Bożego, do którego uczęszczali Presleyowie

To właśnie w kościele Assembly of God Elvis po raz pierwszy zafascynował się muzyką, zwłaszcza muzyką kwartetów gospel.

2  Mud Creek Swimming Hole
90 North Veterans Boulevard - Tupelo, MS 38804

Mud Creek Swimming Hole - Kąpielisko Mud Creek

Elvis i jego przyjaciele zakradali się do Mud Creek, żeby popływać, tak aby ich matki nie wiedziały, że kąpią się bez nadzoru.

3  Johnnie’s Drive-In
908 East Main Street - Tupelo, MS 38801

Johnnie’s Drive-In - jedna z ulubionych knajpek Elvisa, w której można było zjeść nie wysiadając z samochodu

Znana ze swoich burgerów z ciasta. Elvis wolał cheeseburgera i RC Colę. Możesz nawet zjeść lunch w kabinie Elvisa… to ta oznaczona tabliczką.

4  Lawhon Elementary School
140 Lake Street - Tupelo, MS

Lawhon Elementary School - Szkoła Podstawowa Lawhon, do której uczęszczał

Elvis uczęszczał do szkoły Lawhon i niektóre ze swoich pierwszych występów dawał przed kolegami z klasy.

5  Tupelo Visitors Center i Shake Rag
399 East Main Street - Tupelo, Mississippi 38804

Tupelo Visitors Center i Shake Rag - Centrum dla odwiedzających i dzielnica Shake Rag, zamieszkiwana głównie przez czarną ludność

Na Elvisa duży wpływ miała muzyka rhythm and blues oraz gospel, których słuchał na Wzgórzu oraz w dzielnicy Shake Rag, historycznie zamieszkanej przez Afroamerykanów w Tupelo. Na korytarzu Tupelo Visitors Center umieszczono komiks przedstawiający historię pierwszych trzynastu lat życia Elvisa w Tupelo.

6  Elvis’ 1956 Homecoming Statue
Fairpark District (Historic Downtown Tupelo), 71 Troy Street - Tupelo, MS 38804

Fairpark District (Historic Downtown Tupelo) - Dzielnica Fairpark (historyczne centrum Tupelo), przed wejściem do której ustawiono statuę Elvisa

Ta większa od naturalnej wielkości statua Elvisa wzorowana jest na słynnym zdjęciu Rogera Marshutza zatytułowanym „The Hands”. Statua przedstawia Elvisa wyciągającego ręce do tłumu podczas koncertu "Homecoming" w Tupelo Fairgrounds w 1956 roku.

7  Tupelo Fairgrounds – Fairpark
71 Troy Street - Tupelo, MS 38802

Tupelo Fairgrounds – Fairpark - tereny targowe w Tupelo i wejście do dzielnicy Fairpark (historycznego centrum Tupelo)

Elvis powrócił w to miejsce we wrześniu 1956 roku, będąc u progu supergwiazdorstwa, aby dać koncert na jarmarku (targach). Powitała go parada powrotu do domu i gubernator Missisipi.

8  Tupelo Hardware Company
114 West Main Street - Tupelo, MS 38804

Tupelo Hardware Company - dom towarowy

Gladys kupiła Elvisowi pierwszą gitarę w 1945 roku. To nadal działający sklep. Można stanąć w miejscu, w którym stał Elvis i posłuchać historii, która zmieniła historię muzyki. Nie możesz tego przegapić… „X” oznacza to miejsce.

9  Lee County Courthouse
201 West Jefferson Street - Tupelo, MS

Lee County Courthouse - Sąd Hrabstwa Lee (czynny od 8:00 do 17:00, od poniedziałku do piątku)

To w tym budynku odbywała się audycja radiowa WELO, w której Elvisowi pozwolił śpiewać w radiu brat jego przyjaciela, Mississippi Slim.

10  Lyric Theatre
201 Nroth Broadway Street - Tupelo, MS 38804

Lyric Theatre - teatr, a przede wszystkim kino

Ten historyczny teatr w centrum Tupelo to miejsce, do którego Elvis chodził oglądać filmy, zwłaszcza westerny. Legenda głosi, że na balkonie ukradł swój pierwszy* pocałunek. Przyjaciele wspominają, jak Elvis wspinał się na balustradę balkonu, aby usiąść wśród swoich czarnoskórych przyjaciół.

* To tylko nieprawdziwa legenda. Pierwsze pocałunki z żeńską częścią społeczności zliczał już od 9 roku życia, podczas zabaw "w butelkę".

11  Lee County Library
219 North Madison Street - Tupelo, MS

Lee County Library - Biblioteka Hrabstwa Lee

Elvis otrzymał swoją pierwszą kartę biblioteczną w Lee County Library, co mogło zrodzić jego miłość do czytania (w tym komiksów) i marzenie o zostaniu bohaterem opowieści. Jego karta biblioteczna jest wystawiona w bibliotece.

12  Milam Junior High Shool
720 West Jefferson Street - Tupelo, MS 38804

Milam Junior High Shool - szkoła średnia, którą Elvis zaczął jeszcze w Tupelo (chodził do niej trochę ponad dwa miesiące), ale kontynułował i ukończył w Memphis

Elvis uczęszczał do szkoły w Milam, gdy jego rodzice postanowili przeprowadzić się do Memphis. Dał pożegnalny występ, śpiewając „Ole Shep” dla swoich kolegów z klasy.

13  Mayhorn’s Grocery Store
North Green Street i North Spring Street - Tupelo, MS 38804

Mayhorn’s Grocery Store - sklep spożywczy, który był także miejscem spotkań towarzyskich

Znajdujący się na „Hill” na Green Street, sklep spożywczy często był centrum towarzyskich spotkań, które obejmowały zbieranie i śpiewanie na ganku. Elvis często był obecny na tych spotkaniach i był pod wpływem stylu muzyków, których można było tu spotkać.

14  Elvis Presley Birthplace & Museum
306 Elvis Presley Drive - Tupelo, MS 38801

Elvis Presley Birthplace

To kompleks muzealny, utworzony na terenie okalającym dom Presleyów w Tupelo. Kompleks składa się z dużego parku, w którym oprócz domu zobaczyć można: kościół gdzie się modlił, kaplicę medytacji (ufundowaną przez fanów), statuę (jego pomnik – odlew z brązu), muzeum, teatr i słynną fontannę życia, a także wiele innych rzeczy. W ostatnich latach (chyba w 2016 roku) dodano kolejną atrakcję "Jezioro Refleksji" z wielką fontanną na środku.

15*  The Main Attraction i Former Dr. William Robert Hunt's Office
214 West Main Street - Tupelo, MS

The Main Attraction i Former Dr. William Robert Hunt's Office - na parterze sklep (emporium*) i bar kawowy, a na drugim piętrze siedziba dr Williama Roberta Hunta

* Emporium - dziś czasem tak szumnie nazywa się placówki handlowe (sklepy, centra handlowe), a w starożytności plac miejski, na którym składowano i prowadzono handel towarami zamorskimi, zazwyczaj położony w pobliżu portu.

Siedziba dr Williama Roberta Hunta mieściła się na drugim piętrze tego budynku. Tuż przed świtem, 8 stycznia 1935 roku, dr Hunt został wezwany do domu Presleyów i odebrał poród Jessego Garona Presleya, który urodził się martwy, a 35 minut później Elvisa Aarona Presleya. Oficjalnie odnotowano w dokumentacji medycznej 920, że Elvis urodził się mniej więcej w połowie kariery dr Hunta, która obejmowała poród nieco ponad 1800 dzieci. Dr Hunt zmarł w 1952 roku, nigdy nie dowiedziawszy się o międzynarodowym sukcesie Elvisa.

16*  Relic Antique Marketplace – Tupelo Garment Plant
248 South Green - Tupelo, MS

Relic Antique Marketplace – Tupelo Garment Plant - obecnie rynek antyków, a wcześniej firma odzieżowa

Zakład odzieżowy, w którym pracowała Gladys, gdy była w ciąży z Elvisem i Jesse. Znajduje się przy torach kolejowych na South Green Street.

17*  Elvis Presley Youth Center
306 Elvis Presley Drive - Tupelo, MS 38804

Elvis Presley Youth Center - Centrum Młodzieżowe Elvisa Presleya w East Tupelo

Koncert w 1957 roku odbył się od razu pod hasłem "Benefit show for the Elvis Presley Youth Recreation Center", a za zgromadzone pieniądze utworzono Fundusz Budowy Ośrodka dla Młodzieży z East Tupelo.

* Te pozycje nie zostały uwzględnione na samochodowej mapce zwiedzania Tupelo.

Rzecz jasna, o każdym z tych obiektów można napisać dużo więcej. Ja ograniczyłam się tylko do krótkich informacji wyjaśniających związek tych obiektów z Elvisem. Większość opisów pochodzi z e-maila jaki otrzymałam z Elvis Presley Birtplace.

W Tupelo jest 14 miejsc związanych z Elvisem oznaczonych tablicami z brązu.

P. S.
Większość zdjęć po otwarciu w nowym oknie będzie można zobaczyć w większym rozmiarze.

Ośrodek Elvis Presley Youth Center

Elvis Presley Youth Center - to Centrum Młodzieżowe Elvisa Presleya w East Tupelo (MS), ale jego pierwsza nazwa to Elvis Presley Youth Recreation Center, co widać na zdjęciu z wkopywania kamienia węgielnego pod jego budowę.

Już kiedyś otarłam się o informację o Centrum Młodzieżowym Elvisa Presleya, ale nie znałam historii jego powstania. Myślałam, że inicjatywa ta powstała dopiero po śmierci Elvisa Presleya, tymczasem jak się okazało, to dzięki niemu, a sam ośrodek został otwarty już w 1958 roku.

Licząc od momentu przyjętego jako początek jego wokalnej kariery, czyli od połowy lipca 1954 roku, Elvis koncertował w Tupelo kilka razy w 1955 roku, dwa koncerty dał w 1956 roku (26 września) i jeden w 1957 roku (27 września).

Koncerty w Tupelo z 1956 i 1957 roku były charytatywnymi. Dochód z koncertów w 1956 roku, którego Elvis zrzekł się na rzecz miasta, został przeznaczony na rozwój East Tupelo, a także na wykupienie domu urodzenia Elvisa i ziemi wokół niego. Natomiast koncert w 1957 roku odbył się od razu pod hasłem "Benefit show for the Elvis Presley Youth Recreation Center", a za zgromadzone pieniądze utworzono Fundusz Budowy Ośrodka dla Młodzieży z East Tupelo. Elvis pamiętał swoje młode lata i młodzież pozbawioną rozrywki i zapragnął to zmienić. Jego marzeniem było powstanie ośrodka dla młodzieży w East Tupelo, w którym młodzi ludzie, zwłaszcza z biednych rodzin, będą mogli się spotykać i korzystać z różnych form rozrywki za darmo. I tak się stało, o czym przeczytacie w historii Elvis Presley Youth Center.

Poniżej historia ośrodka z krótkim wprowadzeniem Roya Turnera, który od wielu lat jest dyrektorem wykonawczym w Elvis Presley Birtplace, a także historykiem Tupelo:

Hojność Elvisa nie znała granic.

Dochód z koncertów, które dał w Tupelo, pozwolił na zakup domu, w którym się urodził i ziemi wokół niego. Utworzono również fundusz na budowę ośrodka dla młodzieży z East Tupelo.

To miejsce jest dla mnie bardzo wyjątkowe, ponieważ byłem jednym z młodych ludzi z East Tupelo, którzy skorzystali z hojności Elvisa.

Ten newsletter to historia ośrodka młodzieżowego.

Jak zawsze, dziękujemy za wsparcie Birthplace. Doceniamy to i nie możemy się doczekać, aby wkrótce się z Tobą spotkać.

TCB

Roy Turner
Dyrektor wykonawczy

Rodzina Elvisa była biedna. East Tupelo było znane jako biedna strona miasta lub dosłownie „zła strona torów”. Młodzież z East Tupelo nie czuła się mile widziana w innych częściach Tupelo. Elvis o tym nie zapomniał.

Jego dary z koncertów w 1956 i 1957 roku miały służyć młodzieży East Tupelo.

Elvis stworzył miejsce, w którym młodzież z East Tupelo mogła* pływać w basenie, a nie w strumieniu, jak to robił jako dziecko. Dostępne były stoły piknikowe. Były miejsca do gry w softball** i tenisa. Był plac zabaw. To było miejsce, w którym rodziny z East Tupelo czuły się mile widziane.

* Oczywiście wymienione tu formy nie są jedynymi. W Centrum były również stoły bilardowe, piłkarzyki, gry planszowe i prawdopodobnie także stoły tenisowe do ping-ponga (tego nie udało mi się potwierdzić) oraz różne inne sprzęty sportowe.

** Softball – gra podobna do baseballu, lecz rozgrywana na mniejszym boisku, większą piłką oraz lżejszą i grubszą pałką.

Dyrektor wykonawczy, Roy Turner, często opowiada historię, że jego pierwszy taniec w dziewiątej klasie odbył się w Elvis Presley Youth Center – przestrzeni, która jest teraz muzeum.

Podczas kilku okazjonalnych wizyt w Tupelo, Elvis dzwonił do swojego przyjaciela Guya Harrisa i prosił Guya, aby spotkał się z nim na „szczycie wzgórza”, gdzie kiedyś się bawili. To tam teraz znajdują się posągi Becoming. Elvis i Guy patrzyli w dół wzgórza na centrum i teren rekreacyjny. Elvis pytał: „Czy dzieci z niego korzystają? Czy zrobiłem coś dobrego?”.

Elvis dorastał tutaj. Wiedział, jak to jest nie mieć dokąd pójść i nie być gdzieś mile widzianym. Jego dar zapewnił, że młodzież z East Tupelo nie będzie musiała stawiać czoła rozczarowaniu, którego on doświadczał jako chłopiec.

Elvis nigdy nie zapomniał, skąd pochodzi.

Dar Elvisa żyje dalej. Setki ludzi przychodzi do Birthplace każdego dnia. Tylko dom Birthplace, Boyhood Church i muzeum są biletowane. Wszystko inne jest bezpłatne.

Fani często zauważają, jak spokojne i gościnne jest Birthplace. Ciężko pracujemy, aby zapewnić to doświadczenie.

Dziękujemy ci, Elvis, za dar, który po sobie zostawiłeś. Ciężko pracujemy, aby być dobrymi zarządcami twojej hojności.

Elvis Presley Birthplace

Wkopywanie kamienia węgielnego pod budowę Elvis Presley Youth Recreation Center, później przemianowanego na Elvis Presley Youth Center

Elvis Presley Youth Center - górne zdjęcie zrobiono tuż po jego wybudowaniu, a dolne w późniejszym okresie, po nowej aranżacji znaku (słoneczniki zamiast gitary)

Elvis Presley Youth Center - kolorowe zdjęcia, jeszcze z pierwszym znakiem ośrodka, czyli tym z gitarą z boku

Elvis Presley Youth Center - grupa fanów na terenie ośrodka, pod sklepikiem z pamiątkami (zdjęcia archiwalne, ale już po zdemontowaniu znaku z boku)

Elvis Presley Youth Center - sklepik, w którym można kupić różne gadżety związane z Elvisem, jak na przykład te filiżanki (wygląd obecny). Aktualnie wejście do sklepiku jest jednocześnie wejściem do samego ośrodka

Elvis Presley Youth Center - wygląd obecny oraz fragment ekspozycji wewnątrz ośrodka

Elvis Presley Youth Center - papier firmowy (listownik) Elvis Presley Youth Center, Certyfikat członkostwa w Elvis Presley Youth Center, Karta członkostwa w Elvis Presley Youth Center

12-letni Roy Turner, jako młody fan Elvisa, pozuje pod oryginalnym (pierwszym) znakiem Elvis Presley Youth Center

Elvis Presley Youth Center - zdjęcie współczesne z 2024 roku, po odświeżeniu obiektu. Dyrektor wykonawczy - Roy Turner, jego żona - Debbie Turner i córka Allison pozują podczas odsłonięcia repliki znaku Youth Center. To ta sama gitara, która była na pierwszym znaku w dniu otwarcia obiektu, z podpisami (autografami)

Pierwszy nagrobek matki Elvisa trafił do Ogrodu Medytacji w Graceland

Wreszcie! Fani od lat zastanawiali się, co się stało z nagrobkiem Gladys Love Presley, matki Elvisa, po tym jak po próbach kradzieży zwłok Elvisa i Gladys z cmentarza Forest Hill w Memphis, jego ojciec Vernon Elvis Presley zadecydował o ekshumacji i przeniesieniu ciał obojga do Ogrodu Medytacji w Graceland. Pojawiła się nawet teoria spiskowa, że w Graceland nie ma wcale ciał, bo te zostały ukryte w innym miejscu, a dowodem na to miał być między innymi nagrobek Gladys, który przepadł bez wieści.

Tymczasem jak się okazało w połowie sierpnia tego roku, prawie 41 lat po powtórnym pochówku, nagrobek był schowany w drewnianej skrzyni w magazynach archiwum Elvisa. Tam, jakiś niedługi czas temu odkryła go Angie Marchese (dyrektor archiwów Graceland), lecz czekano na dogodny moment, by znów pokazać go światu. Właśnie taki nadszedł.

29 sierpnia 1977 roku, doszło do próby kradzieży zwłok Elvisa z cmentarza Forest Hill, złapano trzech winowajców. Rzekomo kilka dni później doszło do ponownej próby, ale już w wykonaniu innej grupy (nie zostali złapani, tylko spłoszeni). Vernon uruchomił swój "wywiad", podobnie jak stróże prawa, tak dowiedziano się o szajce, która zamierza wykraść nie tylko zwłoki Elvisa, lecz także Gladys, a następnie zażądać od rodziny okupu w wysokości 10 milionów dolarów. Wtedy więcej informacji nie ujawniono, dopiero po latach, ale o tym napiszę przy okazji. Vernon wystąpił o ekshumację zwłok syna i żony oraz o pozwolenie na pochówek w Graceland. Cały czas czekał w pogotowiu na decyzję.

Oczywiście operacja musiała być przeprowadzona bardzo sprawnie i szybko, zanim informacja o tym nie przedostanie się do mediów i fanów. Jak tylko Vernon otrzymał pozwolenie (28 września 1977 roku) od razu przystąpił do działania. W nocy z 2 na 3 października 1977 roku, ekshumowano Gladys i Elvisa, a następnie pochowano ich ciała powtórnie, grzebiąc je w mogiłach w Graceland.

Właśnie przyszedł mi na myśl wiersz "Coś Ty Atenom zrobił Sokratesie", wielkiego i ponadczasowego polskiego poety - Kamila Cypriana Norwida, który idealnie pasuje jako komentarz do tej sytuacji. Poeta w pierwszej zwrotce wymienia różne wielkie nazwiska osób, które grzebano wielokrotnie lub w kilku miejscach jednocześnie, a w drugiej i trzeciej dzieli się swoją refleksją na ten temat:

                                      (...)
                                      II

                                      Więc mniejsza o to, w jakiej spoczniesz urnie,
                                      Gdzie? kiedy? w jakim sensie i obliczu?
                                      Bo grób twój jeszcze odemkną powtórnie,
                                      Inaczej będą głosić twe zasługi
                                      I łez wylanych dziś będą się wstydzić,
                                      A lać ci będą łzy potęgi drugiej
                                      Ci, co człowiekiem nie mogli cię widzieć...

                                      III

                                      Każdego z takich, jak ty, świat nie może
                                      Od razu przyjąć na spokojne łoże,
                                      (...)

Dokument z kartoteki cmentarnej, z którego dowiadujemy się, że matka Elvisa - Gladys - została początkowo pochowana w tradycyjnej mogile (na polu cmentarnym), co miało miejsce 15 sierpnia 1958 roku, później przeniesiono jej ciało do krypty w mauzoleum, a następnie do Ogrodu Medytacji w Graceland

Dokument z kartoteki cmentarnej informujący o przeniesieniu ciała Elvisa, pochowanego 18 sierpnia 1977 roku, z mauzoleum cmentarza Forest Hill do Ogrodu Medytacji w Graceland

Oczywiście, jak zwykle, i w tej historii nie może zabraknąć teorii spiskowych. Chociaż są zdjęcia z rana 3 października 1977 roku, ze świeżymi mogiłami w Graceland (wykonane przez Sheana Shavera, który jako jedyny został poproszony o uwiecznienie tego faktu), podniosły się głosy, że to mistyfikacja, a ciała pozostały w swoim poprzednim miejscu (na cmentarzu Forest Hill) lub zostały przeniesione w zupełnie inne (utajnione). Plotka nabrała na sile, gdy gdzieś tam pojawiła się informacja, że Elvis został pochowany dwa metry pod ziemią (niektóre źródła mówiły nawet o trzech i pięciu, co wydaje mi się upustem fantazji), a przed zasypaniem trumnę Elvisa dodatkowo zalano kilkoma tonami betonu*. Wtedy zaczęto mówić, że brak zdjęć z koparką wykopującą głębokie groby i betoniarką lejącą beton, jest na to dowodem. A Graceland jak zwykle milczało, tak samo jak w przypadku nagrobka Gladys, który przez ponad czterdzieści lat ukrywano w magazynach.

* To akurat jest prawdą. Zrobiono sarkofag z miedzi, który wypełniono betonem zbrojonym stalowymi elementami. Pisze o tym między innymi Dick Grob (szef ochrony Elvisa) w swojej książce, podając dokładne szczegóły (zresztą nie tylko on, także Nancy Rooks i inni). Zacytuje w oryginale, z uwagi na fachowe słownictwo i inny standard miar:

"A special vault (86 inches long, 30 inches wide and over 2 inches thick) being obtained to contain Elvis's coffin. It was made of extra heavy concrete, reinforced with steel, and a 16-ounce copper sheet lining, then came a strentex lining.
The coffin was placed inside, the strentex lining was sealed with a lid of strentex, and the copper lining was sealed with a copper lid. Finally, a heavy concrete lid (reinforced with steel) was sealed and fused to the top of the vault, making the entire vault one unit similar to the coffin once it was sealed.
The entire process was repeated for Gladys".

"Zrobiono specjalny sarkofag (o długości 86 cali, szerokości 30 cali i grubości ponad 2 cali), w którym umieszczono trumnę Elvisa. Został wykonany z bardzo ciężkiego betonu, wzmocnionego stalą i 16-uncjową warstwą z blachy miedzianej, a następnie wyłożony strentexem.
Trumnę umieszczono wewnątrz, warstwę strentexu zamknięto pokrywką z strentexu, a miedzianą wyściółkę zamknięto miedzianą pokrywą. Wreszcie, ciężka betonowa pokrywa (wzmocniona stalą) została zamknięta i zespolona ze szczytem sklepienia, dzięki czemu cała krypta stała się jednostką podobną do trumny, gdy została zamknięta.
Cały proces został powtórzony dla Gladys".

Z kartoteki cmentarnej wynika, że ciało Gladys przenoszono dwukrotnie. Najpierw z tradycyjnego grobu do mauzoleum, a następnie z mauzoleum do Graceland. Elvis od razu został pochowany w krypcie, więc przenoszono go tylko jeden raz. Kiedyś faktycznie czytałam, że kiedy zmarła Gladys, również próbowano wykraść jej zwłoki. Być może właśnie dlatego Elvis przeniósł ją do mauzoleum, które było pewniejszym schronieniem (kryptę zamurowywano, a budynek miał alarmy i był zamykany na noc). Początkowo myślałam, że to jakiś błąd i ktoś coś pomylił, ponieważ na tą informację trafiłam tylko w jednym źródle. Natomiast patrząc na zapis z kartoteki już sama nie wiem. Pisze w nim wyraźnie, że została przeniesiona do mauzoleum i podano tam pełne oznaczenie krypty, a wcześniej (do góry) przy danych pogrzebowych podano oznaczenie sektora i numeru miejsca na polu cmentarnym. Pytanie tylko, czy Elvis przeniósł matkę do mauzoleum ot tak, czy faktycznie powodem była próba kradzieży jej zwłok? I kolejne pytanie czy była to faktycznie jego decyzja i czy do przeniesienia doszło w ogóle za jego życia?

Znalazłam też inne źródła, które tłumaczą to jeszcze inaczej. Jedno z nich podaje:

"Po śmierci Elvisa jego ciało pochowano w mauzoleum na cmentarzu Forest Hills w Memphis. Jego matka została przeniesiona z jej pierwotnego grobu, aby dołączyć do niego."

Autor artykułu "Where is Elvis Presley Buried?" (ze strony www.tripsavvy.com) mógł wiedzieć, że Gladys została przeniesiona do mauzoleum, ale okoliczności dopowiedział sobie już sam. Lecz może być tak, że to on ma rację, ponieważ na stronie kartoteki cmentarnej (części widocznej na zdjęciu) daty nie są jednoznaczne. Wcześniejsza to 30 października 1958, a późniejsza to 6 marca 1959 roku, lecz nie do końca mogę rozszyfrować czego dotyczą, w sensie czy grobu na polu, czy krypty w mauzoleum. Natomiast w zdaniu, które informuje o dwukrotnej zmianie lokalizacji ciała Gladys, nie zawarto żadnych dat.

W związku z tym powstaje kolejne pytanie - kiedy do tego doszło? Czy w latach 50., 60., czy dopiero w 1977 roku? Do mnie osobiście zupełnie nie przemawia wersja, która mówi, że to Elvis zdecydował o przeniesieniu prochów matki do mauzoleum, skoro zmienił nagrobek w 1964 roku, o czym mówiła Angie Marchese. Przecież nie robiłby tego, gdy zwłoki były już w mauzoleum, co najwyżej zmieniłby tablicę na krypcie. Tak przynajmniej podpowiada logika. Z drugiej strony jedno nie musi wykluczać drugiego. Pole Presleyów na cmentarzu Forest Hill zlikwidowano dopiero w 1982 roku, pięć lat po przeniesieniu grobów do Graceland. Zatem teoretycznie Elvis mógł pozostawić na nim kamień upamiętniający matkę, chociaż jej ciało fizycznie było już w krypcie. Oczywiście to tylko czysto hipotetyczne rozważania, bowiem wiele wskazuje, że była to jednak decyzja Vernona, a fizycznego przeniesienia Gladys do mauzoleum dokonano dopiero w 1977 roku. Być może Vernon realizował tym życzenie Elvisa wyrażone jeszcze za życia?

Po przeniesieniu mogił do Graceland, 27 listopada 1977 roku pierwszy raz pokazano nowe miejsce pochówku Gladys i Elvisa grupie fanów i zaproszonych na tą okoliczność gości. Zwlekano z tym w oczekiwaniu na nagrobki.

Pierwsze trzy zdjęcia przedstawiają Meditation Garden ze świeżymi mogiłami Elvisa i jego matki Gladys, po przeniesieniu z cmentarza Forest Hill do Graceland. Drugie i trzecie zostało zrobione rano, 3 października 1977 roku. Jeśli chodzi o pierwsze, nie wiem kiedy dokładnie, ale na pewno między
3 października a 27 listopada 1977 roku (zanim jeszcze położono nagrobki). Czwarte, przedostatnie zdjęcie zostało zrobione w dniu, w którym położono nagrobki (nie znam dokładnej daty, mogło to być jeszcze w październiku lub już w listopadzie). Piąte (ostatnie) zrobiono 27 listopada 1977 roku, w dniu kiedy pierwszej grupie osób pokazano nowe miejsce spoczynku Gladys i Elvisa

Matka Elvisa zmarła 14 sierpnia 1958 roku, a jej syn 16 sierpnia 1977 roku. Zatem ich rocznice dzielą tylko dwa dni. W tym roku przypada właśnie 60. rocznica śmierci Gladys Presley i 41. rocznica śmierci Elvisa Presleya. Z tej okazji postanowiono wydobyć z czeluści magazynów nagrobek Gladys i pokazać go fanom odwiedzającym grób Elvisa w Elvis Week.

John Beifuss, z Memphis Commercial Appeal, w artykule: "Gladys Presley's Elvis-designed tombstone returns to Graceland", z dnia 16 sierpnia 2018 roku, pisze:

"W uznaniu 60. rocznicy śmierci Gladys Presley, nagrobek zaprojektowany przez Elvisa dla ukochanej matki - wraz z gwiazdą Dawida, aby uznać jej żydowskie dziedzictwo - został ekshumowany z magazynu i umieszczony na stałe w Graceland Meditation Garden, w pobliżu grobu znanego na całym świecie syna Gladys.

Fani i żałobnicy biorący udział w środowym nocnym czuwaniu przy świecach będą jednymi z pierwszych od dziesięcioleci, którzy zobaczą grobowiec niewidziany od 1977 roku, kiedy Vernon Presley przeniósł ciała swojego syna i żony z pobliskiego cmentarza Forest Hill na południe od rezydencji, która była domem Elvisa od 1957 roku, aż do jego śmierci 16 sierpnia 20 lat później.

Oryginalny nagrobek z cmentarza Forest Hill, długo niewidziany, który Elvis zaprojektował dla swojej matki, Gladys Presley, został pokazany publicznie w tym tygodniu w Graceland. Marmurowy nagrobek, który identyfikuje Gladys Presley jako "Słońce naszego domu", został usunięty z obszernego archiwum magazynu Graceland i umieszczony w Ogrodzie Medytacji we wtorek rano, w rocznicę śmierci Gladys Presley, 14 sierpnia 1958 roku.

Kamień jest mniej więcej połączony z wielkim marmurowym krzyżem, z aniołami i posągiem Jezusa, który pierwotnie znajdował się na Wzgórzu Leśnym (cmentarzu Forest Hill), a teraz znajduje się tuż na wschód od ogrodu z grobowcami: Elvisa, Gladys, Vernona i babci Minnie Mae Presley. Każdy z grobów pokryty jest napisami z brązu. W ogrodzie znajduje się także płyta poświęcona martwemu bratu bliźniakowi Elvisa, Jesse'owi Garonowi Presleyowi [red. to płyta pamiątkowa, bo ciało Jesse'go zostało pochowane na cmentarzu Priceville Cemetery w Tupelo (jeszcze w dzień urodzenia) i nigdy nie zostało ekshumowane i przeniesione do Graceland, choć były takie plany].

W tym tygodniu groby są otoczone skomplikowanymi aranżacjami kwiatowymi, ponieważ tysiące fanów z całego świata wybiera się w podróż do Graceland na Elvis Week.

Odkrycie nagrobka Gladys Love Presley nie było nagłośnione. Zamiast tego, urzędnicy Graceland wspomnieli o tym dopiero w tym tygodniu, podczas spotkania prezesów fanklubów, przyjmując, że wiadomość ta będzie dalej przekazywana drogą ustną.

"Zdecydowaliśmy, że nie chcemy robić z tego fanfar" - powiedziała Angie Marchese, wiceprezes archiwów i eksponatów w Graceland. "Zrobiono to po to, by uczcić matkę Elvisa i spełnić to, co naszym zdaniem byłoby jego [red. Elvisa] życzeniem. W każdym razie w noc czuwania przy świecach, wszyscy go zobaczą [red. nagrobek]".

Marchese - archiwistka Graceland od 27 lat - powiedziała, że była zainteresowana przywróceniem nagrobka do publicznego widoku, odkąd po raz pierwszy odkryła go w skrzyni w archiwach Elvisa, dotąd przechowywanej w magazynie o powierzchni 20 000 stóp kwadratowych, który szacunkowo zawiera 1,5 milionów przedmiotów.

Gladys Presley miała tylko 46 lat, kiedy zmarła, po tym jak trafiła do szpitala z zapaleniem wątroby w 1958 roku, kiedy Elvis był w trakcie szkolenia podstawowego w Fort Hood w Teksasie, po wcieleniu do armii. Elvis wrócił do Memphis [red. na czas i zdążył się z nią pożegnać], ale Gladys zmarła w szpitalu na niewydolność serca.

Elvis kazał pochować matkę na cmentarzu Forest Hill z nagrobkiem oznaczonym krzyżem, który utożsamiał go z Gladys Smith Presley. Sześć lat później, kiedy Elvis był zagłębiony w studiowaniu swojej historii rodzinnej, co Angie Marchese określi „jego osobistą podróżą duchową”, usunął nagrobek matki (prawdopodobnie został przerobiony lub zniszczony), zastępując go nowym z innym opisem. Oprócz krzyża zawierał nowy element - gwiazdę Dawida, w uznaniu żydowskiego dziedzictwa Gladys od strony jej matki. Nowy kamień identyfikuje panią Presley jako Gladys Love Presley, zastępując jej nazwisko panieńskie jej drugim imieniem, przypuszczalnie dlatego, że „miłość” była uczuciem Elvisa najbardziej wiążącym go z matką [red. Gladys na drugie imię miała Love, co znaczy miłość].

Ten nagrobek znajdował się w Forest Hill do 1977 roku, kiedy to próba "wyrwania ciała" (szczątków) Elvisa z mauzoleum, w którym piosenkarz został pochowany, przekonała Vernona Presleya, by przeniósł swoją żonę i syna do Graceland, to wtedy właśnie nagrobek trafił do magazynu.

Marchese powiedziała, że rocznica śmierci Gladys Presley wydaje się odpowiednim momentem na przywrócenie nagrobka do publicznego widoku. "Wiedzieliśmy, że to tak wiele znaczy dla Elvisa, ale musieliśmy wybrać odpowiedni czas" - powiedziała. "Kiedy to zrobić, gdzie to zrobić, jak to zrobić - z wyczuciem miejsca, czasu i chwili."

I znowu ząb w zębatce koła historii się złamał ... Spójrzmy na trzeci akapit od dołu cytowanego wyżej tekstu (oznaczonego niebieskim kolorem). Napisano, że po śmierci matki, Elvis kazał wygrawerować na nim tylko krzyż, a jej personalia brzmiały "Gladys Smith Presley" (Smith, to panieńskie nazwisko Gladys). Później, gdy zaczął się bardziej dogłębnie interesować pochodzeniem swojej rodziny oraz jeszcze mocniej zanurzył się w sferę duchową, co nastąpiło w 1964 roku, kazał zdemontować nagrobek celem jego przerobienia. Gdy granit ponownie wrócił na miejsce, obok krzyża posiadał jeszcze Gwiazdę Davida, a nazwisko rodowe matki (Smith) zamieniono na jej drugie imię "Love". Tylko, że to stoi w sprzeczności z tym, co widzimy na zdjęciach i czytamy w biografiach.

To pierwsze źródło, w jakim o tym przeczytałam, nigdy wcześniej nie spotkałam historii, która choć w małej części przypominałaby tę z artykułu. Nie kwestionuję modyfikacji nagrobka, o jakiej pisze autor, bo prawdopodobnie oparł się na danych z Graceland. Z drugiej strony mogło dojść do przekłamania informacji na drodze między nim a Graceland, zwłaszcza, że ta była przekazywana drogą ustną (o czym mogliśmy przeczytać w treści artykułu).

Elvis dowiedział się o żydowskich korzeniach matki w 1956 lub 1958 roku (tak mówią różne źródła), a zatem projektując, a następnie zlecając wykonanie nagrobka mógł od razu pomyśleć o umieszczeniu na nim Gwiazdy Dawida. Nawet jeśli przyjmiemy, że wtedy nie uznał tego za stosowne, skoro Gladys żyła w społeczności chrześcijańskiej, uczęszczała do kościoła i właśnie w duchu tej wiary go wychowała, to brak jakichkolwiek materiałów, które potwierdzałyby, że na pierwszym nagrobku Gladys był tylko krzyż, a jej imię zapisano jako "Gladys Smith Presley". Na wszystkich zdjęciach nagrobka Gladys jakie można spotkać w różnych źródłach oraz w internecie, jest Gwiazda Davida oraz napis "Gladys Love Presley". Żadne z nich nie przytacza również wersji o dwóch nagrobkach. Nawet Larry Geller, który wspomina o wspólnych poszukiwaniach duchowych swoich i Elvisa opowiada jak na początku ich znajomości Elvis zabrał go kiedyś na grób matki, prosząc o wspólną modlitwę (było to w pierwszej połowie 1964 roku) a na pomniku matki była już Gwiazda Davida. Pisze o tym Gary Tillery w książce "The Seeker King: A Spiritual Biography of Elvis Presley":

"Larry wspominał też jeden dzień z początku ich znajomości, kiedy Elvis zabrał go ze sobą na grób matki, na wspólną modlitwę i rzucił mimochodem bez żadnych wyjaśnień, że chciał, aby Gwiazda Dawida była wyryta na jej nagrobnym kamieniu tuż obok krzyża."

Elvis uznał za stosowne wyjaśnić Gellerowi dwoistość symboli religijnych na nagrobku matki, gdy zauważył zdziwienie na jego twarzy. Aczkolwiek nie wyjaśnił mu jeszcze wtedy dlaczego chciał by była tam zarówno Gwiazda Davida jak i chrześcijański krzyż. To nastąpiło dopiero po kilkunastu latach, pod koniec życia Elvisa - kiedy podczas pewnej rozmowy w Graceland zebrało mu się na zwierzenia i powiedział Gellerowi, że jego prababcia ze strony matki, Martha Tackett, była Żydówką.

Spójrzmy na zdjęcie poniżej (w prawym górnym rogu), gdzie przy pomniku sfotografował się Joe Presley w 1960 roku, a więc pięć lat przed rzekomą zmianą nagrobka. Co prawda przy powiększeniu nadal nie widać na nim napisów, ale możemy zobaczyć, że układ czarnych fragmentów granitu jest identyczny jak na nagrobku z Gwiazdą Davida, ten sam podkrój w lewym górnym rogu. Niestety nie wiem, w którym roku wykonano czarno-białe zdjęcia nagrobka (te na dole kolażu), ale tu i ówdzie podawano, że w latach 50. Niemniej nie można być tego pewnym, gdyż ktoś mógł je tak opisać tylko na podstawie domniemania, że nagrobek powstał krótko po śmierci matki Elvisa.

Mam jakieś nieodparte wrażenie, że historia o zmianie nagrobka Gladys w połowie lat 60., rzekomo pod wpływem nowej "osobistej podróży duchowej" Elvisa, jak to określiła Angie Marchese, jest fikcją. Kiedy w 35. rocznicę śmierci Elvisa zaczęto mówić o jego żydowskim* dziedzictwie, wielu fanów wyraziło swoje zdziwienie, a części wręcz się to nie spodobało. Być może teraz, po sześciu latach, pamiętając ten odbiór, dorobiono tę historyjkę, chcąc wszystkich zadowolić, tłumacząc decyzję Elvisa o umieszczeniu Gwiazdy Davida na nagrobku matki, chwilową fascynacją światem duchowym innych wierzeń i wyznań. Chociaż w rzeczywistości ona wcale nie była chwilowa, Elvis interesował się innymi religiami i rozwojem duchowym od lat 50. do samego końca, aczkolwiek w latach 1964-1977 bardziej intensywnie.

* Oczywiście Elvis nie był Żydem, w naszym rozumieniu, bo nie wyznawał i nie praktykował judaizmu, ale z punktu widzenia nawet ortodoksyjnego judaizmu, jest Żydem za sprawą swoich przodków. Więcej o tym już wkrótce w specjalnym poście temu poświęconym.

Sądzę, że Gwiazda Davida była na nagrobku matki od samego początku, co można też wywnioskować z innych źródeł. Elvis dowiedział się o żydowskich korzeniach matki pod koniec jej życia. Pod wpływem chwili, impulsu po jej utracie, mając ciągle w pamięci ich niedawną rozmowę, kiedy to w wielkiej tajemnicy wyznała mu o swoim żydowskim dziedzictwie, zapewne chciał to jakoś zaakcentować, podkreślić, pokazać jej, że o tym pamięta. Jego zainteresowanie innymi religiami i całym spectrum wierzeń było powszechnie znane (w każdym razie wśród przyjaciół i znajomych), więc nie musiał się martwić o nagabywanie go w przyszłości pytaniem: "Dlaczego Gwiazda Davida, skoro i ty i matka byliście wierzącymi i praktykującymi chrześcijanami?". Zresztą Elvis miał przygotowaną odpowiedź, którą wielokrotnie powtarzał przez całe lata siedemdziesiąte, kiedy swoje żydowskie korzenie (w rozumieniu halachicznym, nie naszym) dodatkowo podkreślał noszeniem wisiorka z Gwiazdą Davida lub ze znakiem Chain (żydowskim symbolem życia). Tego typu pytanie zbywał zawsze żartem, że nie chce sobie blokować drogi do nieba z przyczyn technicznych (w sensie jakby się jednak okazało, że naród wybrany - Żydzi - mają pierwszeństwo wstępu do raju).

*       *       *

*      *

*

Ex Post

Ostatnie ustalenia (19 listopada 2018):

Chodzi o dwa posągi Jezusa w Ogrodzie Medytacji. Ponad 90 % źródeł, na które trafiłam, podaje, że monument, który przed przeniesieniem do Ogrodu Medytacji stał na cmentarzu Forest Hill, Elvis dostał od przyjaciół w prezencie na Gwiazdkę, a niektóre z nich jeszcze dopowiadają, że od Memphis Mafii w 1958 lub 1959 roku. NIEPRAWDA. Pomylono historię dwóch różnych posągów, a wszystko to z powodu nieszczęśliwego zapisu na tablicy informacyjnej, jaką w Meditation Garden umieściło Graceland.

Spójrzmy na poniższy obrazek. Gdy czytamy ten tekst w ciągu, zdanie podkreślone na czerwono, zdaje się być uzupełnieniem zdania podkreślonego na żółto. I tak to wszyscy czytają, stąd tak masowe powielanie tej błędnej informacji w źródłach. Sama też tak to rozumiałam do czasu, gdy nie trafiłam na artykuł poświęcony autorowi drugiej rzeźby Jezusa (tej mniejszej). Tymczasem zdanie podkreślone na żółto jest informacją o monumencie IHS (krzyża z Jezusem i aniołami), podczas gdy to na czerwono o modernistycznej rzeźbie Jezusa pod kolumnadą.

Tablica informacyjna z Ogrodu Medytacji. Monument Najświętszego Serca Jezusowego, przeniesiony do Graceland z cmentarza Forest Hill, 1 czerwca 1982 roku. Modernistyczny posąg Jezusa, który stanął tu po Gwiazdce 1965 roku

Rzeczywiście na Gwiazdkę, acz 1965 roku(!) otrzymał modernistyczny posąg Jezusa, który stoi pośrodku kolumnady przed łukowym murem z cegły, autorstwa Johna McIntire (rzeźbiarza z Memphis), w prezencie od Marty Lackera i Jerrego Schillinga. 9 sierpnia 2014 na stronie portalu The Commercial Appeal (później, 31 sierpnia 2014 roku, również na stronie Elvis Presley Fans of Nashville) pojawił się artykuł Michaela Donahue, przedstawiający historię i perypetie związane z powstaniem tej rzeźby (wykonanej z pyłu marmurowego i żywicy), opowiedziane przez jej twórcę - Johna McIntire. Jak mówi rzeźbiarz, Marty Lacker i Jerry Schilling zwrócili się do niego z prośbą o wykonanie tejże rzeźby w dniu 6 grudnia 1965 roku i zaoferowali mu 500 dolarów, co było więcej niż John MacIntire zarabiał jako wykładowca w Akademii Sztuk Pięknych. Kiedy 24 grudnia 1965 roku pod dom artysty zajechał czarny Lincoln z Memphis Mafią w środku, on w najlepsze jeszcze rzeźbił. Posąg nie był skończony, ale Jerry Schilling powiedział, że biorą go w takim stanie jak jest, bo Elvis musi go dostać i tak zrobili.

Natomiast kamienny monument krzyża, z Jezusem i aniołami (Najświętszego Serca Jezusowego), który początkowo górował nad grobem Gladys (matki Elvisa) na cmentarzu Forest Hill w Memphis, został przeniesiony do Ogrodu Medytacji dopiero 1 czerwca 1982 roku (w miesiącu poświęconym właśnie Najświętszemu Sercu Jezusa), a nie 3 października 1977 roku, razem z trumnami Elvisa i Gladys, jak podaje 99% źródeł. I wcale Elvis nie dostał go na Gwiazdkę w prezencie od Memphis Mafii. Po śmierci Gladys po prostu go zamówił (nie udało mi się ustalić gdzie). Z tego, co kiedyś czytałam, pamiętam tylko, że Elvisowi bardzo zależało na śnieżnej bieli marmuru i właśnie z takiego został wykonany, choć są na nim widoczne delikatne szare przebarwienie (smugi). Użyty marmur pochodził z Włoch.

Ex Post

Ostatnie ustalenia (7 czerwca 2019):

Sama zawsze powtarzam, że jeśli czegoś nie widać, to wcale nie znaczy, że tego nie ma. Zwątpiłam w wypowiedź Angie Marchese, która mówiła, że wcześniej matka Elvisa miała inny nagrobek. Szukałam, szukałam i nic nie mogłam znaleźć, ani zdjęcia, ani żadnej wzmianki, aż do dziś, na swoim własnym komputerze!

Faktycznie, Gladys miała inny nagrobek, aczkolwiek nie zgadza się rok 1964, który podała Angie. Na zdjęciu z 1960 i 1961 roku jest już ten nowy (może to te zdjęcia zostały źle opisane?). Natomiast na jeszcze wcześniejszym jest inny. Niestety nie widać akurat pierwszych dwóch linijek, więc nie wiem czy pisze tam "Gladys Smith Presley". Nie mogę też wypatrzyć na nim grawerunku krzyża. Niemniej jedna informacja się potwierdziła, wcześniej był inny nagrobek. Aczkolwiek myślę, że zmiana nagrobka mogła nastąpić dużo wcześniej. Na karcie cmentarnej są jeszcze dwie daty. Jedna to 30 października 1958 roku, za postawienie jakiegoś nagrobka, a druga to 6 marca 1959 roku, jakaś opłata.

Inskrypcja na pierwszym nagrobku (od pogrzebu w 1958 roku):

GLADYS  SMITH  PRESLEY

 25 kwietnia 1912 - 14 sierpnia 1958

UKOCHANA ŻONA

VERNONA PRESLEYA

I MATKA

ELVISA PRESLEYA

------

BYŁA SŁOŃCEM NASZEGO DOMU

Inskrypcja na drugim nagrobku (wymienionym przez Elvisa w 1964 roku):

SŁOŃCE NASZEGO DOMU

GLADYS  LOVE  PRESLEY

 25 kwietnia 1912 - 14 sierpnia 1958

------

NIE MOJA LECZ TWOJA WOLA

Kolaż, na którym jako tło wykorzystano zdjęcie z cmentarza Forest Hill w Memphis, gdzie widoczna jest zupełnie inna płyta nagrobna Gladys niż ta jaką dziś znamy

Ex Post

Ostatnie ustalenia (15 grudnia 2019):

Prosto z Graceland, od Krzysztofa Potockiego, otrzymałam najświeższe zdjęcie nagrobka Gladys. Potwierdza ono moje wcześniejsze wątpliwości, o których nie pisałam. Moim zdaniem wygląda inaczej niż ten z cmentarza Forest Hill. Najbardziej znamienna różnica, to krzyż w prawym górnym rogu, który jest z ciemnego lastriko, podczas gdy na starszych zdjęciach był z jasnego. Zatem, albo to inny nagrobek (świeżo wykonany, wbrew temu, co podano oficjalnie), albo odrestaurowany. Sami oceńcie.

Oprócz krzyża można dostrzec też inne różnice. Na przykład te kreski między ramionami krzyża były inne, czego akurat na tych zdjęciach nie widać - nie takie "przecinki" jak teraz, tylko jakby kontury drobnych liści. Również liternictwo, chociaż bardzo dobrze podrobione, to jednak wydaje się inne, co najlepiej widać na przedniej pionowej tablicy. Natomiast granit jest ten sam, co widać po identycznych smugach. Być może płyty z jasnego lastriko były zbyt uszkodzone i wykonano nowe? Piszę lastriko, bo nie mam pewności czy to jest biały marmur.

Zdjęcie wykonane przez Krzysztofa Potockiego 10 listopada 2019 roku

Zdjęcie porównujące oba nagrobki - z cmentarza Forest Hill w Memphis, gdzie Gladys została pierwotnie pochowana oraz ten, który Graceland umieściła w Ogrodzie Medytacji 14 sierpnia 2018 roku. Jak twierdzą to ten sam nagrobek, trzymany przez kilkadziesiąt lat w magazynach po likwidacji ogrodu Presleyów na cmentarzu Forest Hill, w październiku 1977 roku, czyli po przeniesieniu zwłok Elvisa i Gladys do Meditation Garden. Zielonym kolorem zaznaczono różnice 

*

*      *

*       *       *

Zdjęcia ogrodu Presleyów z cmentarza Forest Hill w Memphis, gdzie Elvis wykupił cały plac dla przyszłych grobów rodzinnych. Na pierwszym (kolażu) umieszczono kilka zdjęć sprzed 1977 roku, czyli przeniesienia ciała Elvisa i jego matki do Graceland. Widzimy na nim: mauzoleum, pogrzeb Gladys, Krzyż z Jezusem i aniołami oraz nagrobek Gladys. Drugie zdjęcie przedstawia to samo miejsce, a zostało zrobione w dniu pogrzebu Elvisa, gdy część wieńców niemieszczących się już przed mauzoleum składano w ogrodzie rodziny Presley

Tablica pamiątkowo-informacyjna, przybliżająca historię powstania Meditation Garden w Graceland, gdzie złożono ciała rodziny Presley, a 14 sierpnia 2018 roku również nagrobek Gladys Love Presley, który wcześniej znajdował się na  jej grobie na cmentarzu Forest Hill, a później (przez 41 lat) w magazynach Graceland

Zdjęcia nowej lokalizacji nagrobka Gladys Love Presley, do 2 października 1977 roku znajdującego się na jej grobie na cmentarzu Forest Hill w Memphis, później (41 lat) w magazynach Graceland, o od 14 sierpnia 2018 roku w Ogrodzie Medytacji w Graceland, obok grobów rodziny Presley i monumentalnego krzyża z Jezusem i aniołami

Ogród Medytacji w Graceland, z widocznym monumentem krzyża z Jezusem i aniołami (Najświętszego Serca Jezusowego, który najpierw stał w ogrodzie Presleyów na cmentarzu Forest Hill), a obok niego drzewko i klomb, w którym 14 sierpnia 2018 roku umieszczono nagrobek matki Elvisa

Dwa zdjęcia monumentu krzyża z Jezusem i aniołami, jaki górował nad placem cmentarnym rodziny Presley na cmentarzu Forest Hill w Memphis. Pierwsze wykonano rzekomo w 1958 roku (moim zdaniem w lecie 1959 roku), a drugie współcześnie, w 2012 roku. Choć sceneria się zmieniła (usunięto część drzew i wszystkie krzaki), można na nim zobaczyć, że cokół na którym stał ten monument nadal pozostał na swoim miejscu (nie zdemontowano go). Budynek widoczny z tyłu, to grobowiec innej rodziny

P. S.

Zdjęcia po otwarciu w nowym oknie pokażą się w rzeczywistej wielkości (większe).

Więcej zdjęć i informacji z pogrzebu matki Elvisa w poście "W tyglu sławy i cierpienia - spełnienie marzeń i odejście matki".